Öncelikli Yatırım Teşvik Rehberi

Ülkemiz yatırımcılarının devlet yardımları diğer teşviklerden yararlanabilmesi Yatırım Teşvik Belgesi alınmasına bağlıdır. Öncelikli Yatırım Teşvik Belgesi ise sistemin çok önemli bir teşvik unsurudur. Bu sistemde düzenlenecek bir belgenin alınabilmesi için mevzuat hükümlerinde belirtilen tüm koşulların sağlanması, yatırım tamamlanana kadar sürdürülmesi ve bazı hükümlere tamamlama vizesinden sonra dahi dikkat edilmesi gerekmektedir. Tüm yönleriyle öncelikle yatırım teşvik sistemi ele alınmıştır.

Öncelikli Yatırım Teşvik Belgesi pek çok belge türünden biridir. Aslında bu belge türü bölgesel nitelikli Yatırım Teşvik Belgesinin istisnai bir biçimde düzenlenen şeklidir. Öncelikli yatırım teşvik konularından bir ya da mümkün olduğu durumlarda birkaçını kapsayacak şekilde yatırım yapan tüm yatırımcılar için İstanbul ili de dahil olmak üzere yatırımın bölgesine bakılmaksızın 1., 2., 3., 4. ve 5. bölgelerde yer alan yatırımlar doğrudan 5. bölge desteklerinden yararlanmaktadır.

Yatırım Teşvik Sistemi bölgesel temelde kurgulanmış bir yapıya sahiptir. Daha açık bir ifadeyle yatırımın yapılacağı il ve ilçenin bulunduğu bölgeye göre uygulanacak teşviklerin türü, yoğunluğu, üst sınırı ya da süresi değişiklik göstermektedir. 1. Bölge en gelişmiş illerin yer aldığı kategori, 6. bölge ise en az gelişmiş illerin yer aldığı kategoridir. Doğal olarak, gelişmiş illerde daha az destek uygulanırken, az gelişmiş bölgelerde çok daha fazla destek uygulanmaktadır. Buradan yola çıkarak, 6.bölge en yüksek olmak kaydıyla İstanbul ili dahil olmak üzere tüm bölgelerde 5. bölge desteklerinden yararlanılması çok büyük bir avantaj sağlamaktadır.

Öncelikli yatırım teşvik konuları, 2012/3305 sayılı Karar'ın 17. Maddesinde tanımlanmış konulardır. Çok sayıda konu ve her konuyla ilgili çeşitli şartlar bulunmaktadır. Bu konulardan; savunma sanayi, madencilik faaliyetleri, termal oteller, ar-ge projeleri, lisanslı depoculuk, tam otomasyonlu seralar ve huzurevleri en yaygın olanlarıdır.

Öncelikli ya da diğer Yatırım Teşvik Belgesi türleri arasında herhangi bir fark bulunmaksızın yerli ve yabancı sermayeli şirketler, şahıs işletmeleri, adi ortaklıklar, belediyeler, kooperatifler, vakıflar, dernekler, birlikler, odalar, kamu kurumları, kamu kurumu niteliğini taşıyan kuruluşlar ya da gerçek kişiler alabilmektedir. Öncelikli yatırım teşvik belgesi alınabilmesi için temel kriter yatırım konusu ve Madde 17.'de ilgili konuya dair tanımlanan kriterlerin sağlanmasıdır.

Öncelikli Yatırım Teşvikleri aslında 5. bölgede yapılacak bir yatırıma düzenlenecek bölgesel nitelikli yatırım teşvik belgesi kapsamında uygulanan destek unsurlarından farklı değildir. Öncelikli yatırımlara sağlanan destek unsurları aşağıdaki görselde, bu desteklere ilişkin detaylı açıklamalar ise devam eden listede verilmiştir.

1. 1. KDV İstisnası: Tam muafiyet uygulanır. Makine ve teçhizat listesinde bulunan tüm satırlar yararlanabilir.
2. 2. Gümrük Vergisi Muafiyeti: Tam muafiyet uygulanır ancak listede yer alan makine teçhizat yararlanamaz.
3. 3. Kurumlar/Gelir Vergisi İndirimi: Toplam yatırım tutarının %40'ı vergiden düşürülebilir.
4. 4. SGK Primi İşveren Hissesi Desteği: 7 Yıl
5. 5. Yatırım Yeri Tahsisi: Hazine arazileri üzerinde, Milli Emlak GM vasıtasıyla uygulanır.
6. 6. Faiz/Kar Payı Desteği: Türk lirası kredilerde 5 puan, yabancı kredilerde 2 puan uygulanır.
7. 7. Emlak Vergisi Muafiyeti: Yatırım Teşvik Belgesi kapsamındaki binalardan 5 yıl emlak vergisi alınmaz.
8. 8. Bina İnşaat Harcı Muafiyeti: Belge kapsamı inşa edileck binalardan harç alınmaz.
9. 9. Damga Vergisi ve Harç İstisnası: Yatırımcılara mal veya hizmet sunacak firmalarla yapılacak sözleşmeler damga vergisi ve harçlardan muaftır.
10. 10. Diğer Muafiyetler: Öncelikli yatırım teşvik belgesine sahip yatırımcılar, parselasyon harcı, ifrat ve tevhit harcı, plan ve proje tasdik harcı, zemin açma izni ve toprak hafriyat harcı ile yapı kullanma izni harcından muaftır.
11. 11. Bina İnşaat Harcamalarında KDV İstisnası: İstisnai olarak geçici bir süre için bina inşaat harcamalarında KDV İstisnası uygulanır.

Öncelikli yatırım teşvikleri ile ilgili bazı istisnai durumlar bulunmaktadır. Bu durumlar çoğunlukla yanlış bilinmektedir. Bu nedenle özellikle istisnai durumlara dikkat edilmesinde fayda vardır. Bu durumlar;

1. - 6. bölgede öncelikli teşvik konularından birinde yapılacak bir yatırım 6. bölge desteklerinden yararlanır.
2. - 5. bölge Organize Sanayi Bölgesinde yapılacak bir yatırım 6. bölge desteklerinden yararlanır.
3. - 1., 2., 3. ve 4. bölgelerin OSB veya alt bölge ilçelerinde yapılacak öncelikli yatırımlar yalnızca 5. bölge desteğinden yararlanır, ilave destekten yararlanmaz.
4. - Öncelikli konularda yatırım yapılması öncelikli teşviklerden yararlanılması için yeterli değildir, aynı zamanda mevzuattaki tüm kriterlerin sağlanması şarttır.

Öncelikli Yatırım Teşvik Belgesi başvurusu yapılabilmesi için öncelikle E-TUYS yetkilendirme yapılmalı ve firma bilgileri sisteme tanıtılmalıdır. E-TUYS başvuru ekranının aktifleşmesinin ardından başvuru yapılması mümkündür. Ancak bundan önce öncelikli yatırım teşvik belgesinin düzenlenmesine esas teşkil edecek belgelerin temin edilmiş olması ve başvurunun eksiksiz bir biçimde yapılması gerekmektedir. Öncelikli yatırım teşvik belgesi düzenlenmesine esas oluşturan belgeler şunlardır;

1. A. Savunma sanayi projelerinde Savunma Sanayi Başkanlığından alınacak proje onayı.
2. B. Madencilik yatırımlarında maden işletme izni ve ruhsatı.
3. C. AR-GE projelerinde ilgili kurumdan ar-ge projesinin tamamlandığına ilişkin yazı ve/veya belge.
4. D. Lisanslı depoculuk yatırımlarında lisans
5. E. Maden arama yatırımlarında Maden Arama Ruhsatı veya Sertifikası
6. * Ayrıca yatırımın niteliğine, türüne ve kapasitesine bağlı olarak Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED Belgesi)