Yatırım Teşvik Belgesi teşvik mevzuatı kapsamında tanımlanmış karmaşık bir belgedir. Kendine özgü tanımları, işlemleri ve prosedürleri vardır. Yatırım teşvik sistemi ise yatırım bölgesi, konusu, büyüklüğü, teknoloji yoğunluğu ve sektörü gibi karakteristik özelliklere göre uygulanır. A'dan Z'ye Yatırım Teşvik Belgesi ülkemizde teşvik belgesi almak ve kullanmak isteyen yatırımcılar için eksiksiz bir rehberdir.
Yatırım Teşvik Belgesi Nedir?
Yatırım Teşvik Belgesi, ülkemiz yatırım politikaları doğrultusunda yerli ve yabancı yatırımcının teşvik edilmesini sağlayan resmi belgedir. Yatırım Teşvik Belgesi ülkemizde uygulanan devlet destekleri, teşvikler ve diğer tüm yatırım yardımlarından faydalanmak için alınması gereken tek belgedir. Bu belge günümüzde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınır.
Yatırım Teşvik Belgesinin Amaçları
Yatırım Teşvik Belgesi aslında hükümetin yatırım politikaları açısından önemli amaçları yerine getirir. Yatırım Teşvik Belgesini amaçları şunlardır:
- ‣ Üretim ve istihdamın artırılması
- ‣ Bölgesel gelişmişlik farklarının azaltılması
- ‣ Teknoloji transferi ve AR-GE faaliyetlerinin desteklenmesi
- ‣ Yatırımların kaynak verimliliğinin sağlanması
- ‣ İthalat bağımlılığını azaltacak tedbirlerin uygulanması
Yatırım Teşvik Belgesi Nasıl Alınır?
Yatırım Teşvik Belgesi, Elektronik Teşvik Uygulama Sistemi (E-TUYS) üzerinden bakanlığa yatırım projesinin resmi yoldan iletilmesi ile alınır. Yatırım projesi sektör uzmanları tarafından detaylı incelenir. Uygun bulunan projeler için Yatırım Teşvik Belgesi düzenlenir. Yatırım Teşvik Belgesi Nasıl Alınır 4 adımda özetlemek mümkündür. Bunlar:
- E-TUYS Yetkilendirme: Yatırım Teşvik Belgesi almak için mutlaka gerçek bir kişi için E-TUYS yetkisi alınması gerekir. Ancak, yetki verilen bu kişi E-TUYS üzerinde işlemleri yürütebilir.
- Firma Tanımlama: E-TUYS sisteminde yatırımcı firmanın tüm bilgileri eksiksiz tanımlanır. İletişim bilgileri, ortaklık yapısı, sermayesi, iştigal konuları gibi bilgiler eksiksiz kaydedilir.
- Projelendirme: Yatırım projesi bir bütün olarak elektronik ortamda hazırlanır. Başvuru için gerekli tüm belgeler başvuruya eklenir. Proje eksiksiz bir bütün olarak bakanlığa sunulur.
- Değerlendirme: Yatırım projesi sektör uzmanlarınca yapılan inceleme neticesinde uyguln bulunursa teşvik belgesi düzenlenir ve yatırımcıya elektronik ortamda teslim edilir.
Yatırım Teşvik Belgesini Kimler Alabilir?
Yatırım Teşvik Belgesi alabilecek gerçek ve tüzel kişiler teşvik mevzuatında tanımlanmıştır. A'dan Z'ye Yatırım Teşvik Belgesini alabilecek olan kişi ve kurumlar:
- Gerçek Kişiler: Yerli gerçek kişiler, yabancı ülke vatandaşları, yurt dışında yerleşik ülkemi vatandaşları
- Şahıs İşletmeleri: Firmalar, adi ortaklıklar, komandit şirket ve kollektif şirketler
- Sermaye Şirketleri: Anonim şirketler, limited şirketler, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler
- Kamu Kurumları: Bakanlıklar, bağlı ve ilgili kuruluşlar, genel müdürlükler, başkanlıklar, kamu iktisadi teşebbüsleri, belediyeler ve kamu kurumu niteliği bulunan kuruluşlar
- Dernekler ve Vakıflar
- Meslek Odaları
- Kooperatifler
- Yabancı Şirketlerin Ülkemizdeki İştirakleri
Yatırım Teşvik Belgesi Çeşitleri
Yatırım Teşvik Belgesi kapsamı, amacı ve içeriğine göre farklı çeşitleri bulunan bir belgedir. Günümüzde düzenlenen Yatırım Teşvik belgesi çeşitleri şunlardır:
- Genel Yatırım Teşvik Belgesi: Genel nitelikli yatırımlar için ülkenin tüm bölgelerinde aynı şartlarda uygulanan teşviklerdir. Teşvik edilmeyen konular haricinde asgari yatırım tutarını geçmek yeterlidir.
- Bölgesel Yatırım Teşvik Belgesi: Bölgesel gelişmişlik farklarını azaltmak amacıyla karmaşık kriterler doğrultusunda yatırım bölgesine göre değişen desteklerin uygulandığı teşvik sistemidir.
- Orta Yüksek Teknoloji Yatırım Teşvik Belgesi: OECD teknoloji yoğunluk tanımına göre orta-yüksek teknoloji sınıfında yer alan konular için ilave destek sağlayan yatırım teşvik sistemidir.
- Öncelikli Yatırım Teşvik Belgesi: Ülkemizin için önceliklendirilen yatırım konularına yatırımın bulunduğu bölgeden bağımsız verilen istisnai teşviklerdir.
- Stratejik Yatırım Teşvik Belgesi: İthalat bağımlılığı yüksek ürünlerin yerli üretimine yönelik stratejik kriterleri sağlayan yatırımlar için verilen teşvikleridir.
- Proje Bazlı Yatırım Teşvik Belgesi: Sınırlı sayıda çok büyük ölçekli, katma değerli ve yüksek teknoloji üretim yatırımlarının teşvik edildiği özel bir yatırım destek sistemidir.
Yatırım Teşvik Belgesinin Sağladığı Destekler
A'dan Z'ye Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında sağlanan başlıca destekler şunlardır:
- KDV İstisnası: Yerli alınacak yatırım malları KDV'den muaftır.
- Gümrük Vergisi Muafiyeti: İthal makine ve teçhizat içim gümrük vergisi muafiyeti sağlanır.
- Vergi İndirimi: Yatırım bölgesine göre %15-55 arasında değişen oranlarda kurumlar vergisi ya da gelir vergisi indirimi sağlanır.
- SGK Primi İşveren Hissesi Desteği: Yatırımcının istihdam edeceği personelin SGK primlerinin işveren payı 2 yıldan 12 yıla kadar değişen sürelerde desteklenir.
- İlave SGK Primi İşveren Hissesi Destei (İSPİH): Kadın ve genç istihdamını desteklemek için sağlanan ilave SGK primi işveren hissesi desteğidir.
- SGK Primi İşçi Hissesi Desteği: Yalnızca 6. bölgedeki yatırımlar için 10 yıl süreyle SGK primlerinin işçi payı da desteklenir.
- Gelir Vergisi Stopajı Desteği: Yalnızca 6. bölgedeki yatırımlar için 10 yıl süreyle uygulanır.
- Faiz veya Kar Payı Desteği: Yatırım bölgesine göre 2 puan ile 7 puan arasında faiz vey kar payı desteği sağlanır.
- Yatırım Yeri Tahsisi: Hazine taşınmazlarından yatırımcıya irtifak hakkı yoluyla yer tahsisi yapılır.
- Emlak Vergisi Muafiyeti: Teşvikli yapılardan 5 yıl süreyle emlak vergisi alınmaz.
- Damga Vergisi ve Harç İstisnası: Yatırım Teşvik Belgesiyle ilgili işlemler için yapılacak sözleşmeler damga vergisi ve harçlardan muaftır.
- Belediye Harçları Muafiyeti: Teşvikli inşa edilecek yapılar için belediye harçlarından muafiyet uygulanır.
Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamında Yatırımlar
Yatırım Teşvik Belgesi düzenlenebilecek yatırım türleri teşvik mevzuatında tanımlanmıştır. Güncel mevzuat hükümlerine göre A'dan Z'ye Yatırım Teşvik Belgesi düzenlenebilecek yatırımlar aşağıdadır.
- 1. Komple Yeni Yatırımlar: Bir sektörde veya belirli bir yatırım yerinde ilk defa yapılacak yatırımlardır. Teşvik sistemi içerisindeki en yaygın yatırım türlerinden biridir. En fazla Yatırım Teşvik Belgesi komple yeni yatırımlar için düzenlenir.
- 2. Tevsi Yatırımlar: Mevcut tesisin kapasitesinin artışına yönelik yatırımlardır. Tevsi yatırımlar teşvik sisteminin yaygın yatırım türlerinden biridir.
- 3. Modernizasyon Yatırımları: Kapasite artışı olmadan mevcut tesisin modernize edilmesi, eskiyen makinelerin yenilenmesi, yeni teknolojilerin adaptasyonu gibi yatırımları içerir.
- 4. Entegrasyon Yatırımları: Birkaç bölgede aynı veya benzer konuda yapılacak yatırımlar veya birbirini tamamlayan yatırım konuların birlikte gerçekleştirilmesine yönelik yatırımlardır. Hayvancılık yatırımlarında entegrasyon şarttır.
- 5. Ürün Çeşitlendirme Yatırımları: Halihazırda üretilen ürün grubu içerisinde çeşitlenme yapılarak ürün gamının genişletilmesine yönelik yatırımlardır.
Yatırım Teşvik Belgesi Verilen Sektörler
Yatırım Teşvik Belgesi ülkemizde birçok sektörde yapılacak yatırımları destekler. Önceden sanayi teşviki amacı taşıyan yatırım teşvik sistemi günümüzde yatırımların çeşitlenmesi ile birlikte ihtiyaçlar doğrultusunda evrilmiştir. Güncel haliyle Yatırım Teşvik Belgesi verilen sektörler imalat sanayi, madencilik, enerji, tarım, hayvancılık, turizm, eğitim, hizmetler, dijital dönüşüm, yeşil dönüşüm, ar-ge ve çevre sektörleridir.
Yatırım Teşvik Belgesi Düzenlenen Bölgeler
Ülkemiz tüm il ve ilçelerine yapılacak yatırımlar için Yatırım Teşvik Belgesi düzenlenir. Teşvikler yatırımın bulunduğu bölgeye göre değişen oran ve sürelerde uygulanır. Teşvik sistemi sosyo-ekonomik gelişmişlik sınıflandırmasını esas alır. Buna göre, gelişmiş bölgelerde az teşvik, gelişmemiş bölgelerde çok teşvik verilir. İllerin sınıflandırıldığı bu mekanizma Yatırım Teşvik Bölgeleridir. Günümüz Yatırım Teşvik Bölgeleri şu şekilde yapılandırılmıştır:
- 1. Bölge: Ankara, Antalya, Bursa, Eskişehir, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Muğla, Tekirdağ
- 2. Bölge: Aydın, Balıkesir, Bilecik, Bolu, Çanakkale (Bozcaada ve Gökçeada ilçeleri hariç), Denizli, Edirne, Isparta, Karabük, Kayseri, Kırklareli, Konya, Manisa, Sakarya, Yalova
- 3. Bölge: Adana, Burdur, Düzce, Gaziantep, Karaman, Kırıkkale, Kütahya, Mersin, Samsun, Trabzon, Rize, Uşak ve Zonguldak
- 4. Bölge: Afyonkarahisar, Aksaray, Amasya, Artvin, Bartın, Çorum, Elazığ, Erzincan, Hatay, Kastamonu, Kırşehir, Malatya, Nevşehir, Sivas
- 5. Bölge: Bayburt, Çankırı, Erzurum, Giresun, Gümüşhane, Kahramanmaraş, Kilis, Niğde, Ordu, Osmaniye, Sinop, Tokat, Tunceli ve Yozgat
- 6. Bölge: Adıyaman, Ağrı, Ardahan, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Hakkari, Iğdır, Kars, Mardin, Muş, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak, Van
Yatırım Teşvik Belgesi Süresi Ne Kadardır?
Normal şartlar altında Yatırım Teşvik Belgesi 3 yıl süre için düzenlenir. Yatırımcı talebi üzerine belgede kayıtlı sürenin yarısı kadar yani 1,5 yıl ilave süre verilmesi mümkündür. Normal şartlar altında 3+1,5 yani toplamda 4,5 yıllık yatırım süresi içerisinde yatırımların tamamlanması beklenir. Ancak bazı özel durumlar altında bir kez daha ilave süre verilmesi mümkündür. Savaş, doğal afet, terör veya hırsızlık gibi yatırımcı iradesi dışındaki hallere mücbir sebep adı verilir. Mücbir sebep olması durumunda bir kez daha ek süre tanınabilir.
Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamı İşlemler Nelerdir?
Yatırım Teşvik Belgesi bir kez düzenlendikten sonra belirtilen bu yatırım dönemi içerisinde birçok işlem yapılması gerekir. Bunlar yatırımcının ihtiyaçları doğrultusunda bakanlık onayına sunulan ve uygun bulunması halinde önden izin alınmak suretiyle yapılabilecek işlemlerdir. Unutulmaması gereken husus bu işlemlerin izin alınmadan yapılmasının yasak olduğudur. A'dan Z'ye Yatırım Teşvik Belgesi kapsamı işlemler şunlardır:
- Süre Uzatımı: Yatırım Teşvik Belgesinde kayıtlı yatırım süresinin talep üzerinde bir defaya mahsus öngörülen sürenin yarısı kadar uzatılmasıdır.
- Yatırım Tamamlama Vizesi: Yatırım harcamaları tamamlandığında veya belgede kayıtlı yatırım süresi son bulduğunda yatırım tamamlama vizesi yapılarak belgenin kapanışı gerçekleştirilmelidir.
- Belge Revizeleri: Yatırım Teşvik Belgesinde kayıtlı bilgilerin resmi belgelere dayalı güncellenmesi ya da değiştirilmesidir.
- Liste Değişikliği: Yatırım Teşvik Belgesi ekinde onaylı yerli ve/veya ithal makine teçhizat listeleri bulunur. Bunlarda herhangi bir değişiklik yapılması gerektiğinde liste değişikliği yapılır.
- Satış İzni: Teşvikli malların satış yasağı tamamlanmadan önce geçerli bir neden ile satışına izin alınmasıdır.
- İhraç İzni: Teşvikli malların satış yasağı tamamlanmadan önce istisnai olarak yurt dışına teşvikli malın ihraç edilmesine izin alınmasıdır.
- Devir İşlemleri: Teşvikli bir malın bir Yatırım Teşvik Belgesi kapsamından çıkartılarak br başka yatırımcının belgesi kapsamına alınmasıdır. Bir başka devir türü ise Yatırım Teşvik Belgesinin bir bütün olarak bir yatırımcıdan diğer yatırımcıya tüm hak ve yükümlülükleriyle birlikte aktarılmasıdır.
Yatırım Teşvik Belgesi Ücretleri
Yatırım Teşvik Belgesi almak ya da mevcut Yatırım Teşvik Belgesini revize etmek günümüzde ücrete tabidir. Bu ücret bakanlık tarafından yıllık bazda belirlenir. Yatırım Teşvik Belgesi ücretleri elektronik ortamda doğrudan bakanlığa ödenir. 2024 yılı Yatırım Teşvik Belgesi harçları şu şekilde uygulanmaktadır.
- 5 Milyon TL Altı Yatırımlar için: 8.500-TL
- 5 - 25 Milyon TL Arası Yatırımlar için: 20.000-TL
- 25 Milyon TL Üstü Yatırımlar için: 40.000-TL
- Mevcut belgenin revizyon işlemi başına: 2.000-TL
- Bakanlık ekspertiz ücreti: 100-TL/eksper
- Yerel birimler ekspertiz ücreti: 200-TL/eksper
> Yatırım Teşvik Belgesi ücretlerine ilişkin detaylar ile bu ücretlerin nasıl ve nereye ödeneceğine dair detaylı bilgi için buraya tıklayın.
* Hitit Müşavirlik © 2000-2025 Tüm hakları saklıdır. "A'dan Z'ye Yatırım Teşvik Belgesi" ile ilgili mevzuat hükümleri ve uygulamalar ışığında hazırlanmıştır. İzinsiz alıntı yapılması veya içeriğin kopyalanması yasaktır.
